100% selektywnej zbiórki PET - jak powstał ten absurd?

• Strona główna
• Artykuły
• 100% selektywnej zbiórki PET - jak powstał ten absurd?

2026-08-03  / Autor: Dominik Wójcicki

W oficjalnych danych przekazanych Komisji Europejskiej Polska figuruje z wynikiem dokładnie 100% selektywnej zbiórki jednorazowych butelek z tworzyw sztucznych. To nie jest zaokrąglenie ani szacunek - to formalnie zaraportowana wartość. Wynik ten, uzyskany bez systemu kaucyjnego, teoretycznie stawia nas w absolutnej czołówce Europy, obok krajów skandynawskich i Niemiec, które od lat opierają wysoką efektywność na dojrzałych systemach depozytowych. Problem w tym, że deklaracja ta jest niemal niemożliwa do pogodzenia z realiami polskiej infrastruktury, praktyką gminną i późniejszymi wypowiedziami samego resortu klimatu.

Trudno na serio zakładać, że system oparty głównie na żółtych workach i kontenerach osiągnął skuteczność porównywalną z kaucją skandynawską czy niemiecką. W krajach z dojrzałym systemem kaucyjno-depozytowym poziomy zwrotu regularnie przekraczają 90-95%., bo motywacja ekonomiczna konsumenta i kontrolowana logistyka zwrotów minimalizują straty. W Polsce przed październikiem 2025 r. nie istniała porównywalna infrastruktura. Późniejsze oficjalne komunikaty Ministerstwa Klimatu i Środowiska, mówiące o odzysku butelek PET na poziomie około 30% w ramach dotychczasowej selektywnej zbiórki, tylko potwierdzają skalę rozjazdu między sprawozdawczością a rzeczywistością.

Jak w ogóle można było wygenerować wynik 100%?

Mechanizm jest metodologiczny, a nie magiczny. Wskaźnik zbiórki to iloraz: masa butelek uznanych za „selektywnie zebrane” podzielona przez masę butelek „wprowadzonych na rynek”. Wystarczy, że któraś z tych dwóch wielkości zostanie oszacowana w sposób korzystny, a wynik potrafi wzrosnąć do absurdu.

Dlatego najbardziej prawdopodobne źródła zawyżenia to:

• zaniżenie mianownika (wprowadzenie na rynek), czyli niepełne lub szacunkowe dane o rzeczywistej masie opakowań trafiających do obrotu, zwłaszcza przy rozproszonej strukturze importerów i producentów;
• zawyżenie licznika, czyli zaliczanie do „selektywnej zbiórki” również frakcji wysegregowanych ze strumienia zmieszanego, materiałów o niskiej czystości lub wolumenów, które w praktyce w znacznej części nie trafiają do wysokiej jakości recyklingu materiałowego.

Warto przy tym wiedzieć, że unijne reguły raportowania za 2022 r. dawały państwom członkowskim spory margines swobody w doborze źródeł danych. Polska, jako kraj bez systemu kaucyjnego, nie musiała opierać się na twardych danych z automatów kaucyjnych.

Niezależne analizy rynkowe (m.in. ICIS) dla Europy Środkowej wskazywały średnią zbiórkę butelek PET na poziomie ok. 49%, a konkretne szacunki dla Polski były jeszcze niższe. Oficjalne 100% powstało więc nie dlatego, że polska logistyka odpadów nagle prześcignęła Skandynawię, lecz dlatego, że metodologia pozwoliła na stworzenie wyniku oderwanego od rzeczywistości terenowej.

Taki absurd służył przede wszystkim instytucjom odpowiedzialnym za sprawozdawczość oraz części podmiotów z sektora opakowań i organizacji odzysku, które mogły przez kolejne lata operować w dotychczasowym, mniej wymagającym modelu, bez natychmiastowej konieczności ponoszenia kosztów budowy prawdziwie skutecznego systemu.

przemysł opakowaniowyodpadysystem kaucyjnyprawo